Socjologia publiczna. Metody oparte na sztuce

Literatura:

- K. Niziołek, Dialog i partycypacja jako demokratyczne praktyki artystyczne, w: Kultura od nowa. Badania - trendy - praktyka, red. G.D. Stunża, K. Stachura, Gdańsk 2015, s. 28-38, on-line: https://www.academia.edu/29819689/Partycypacja_i_dialog_jako_demokratyczne_praktyki_artystyczne_w_Kultura_od_nowa._Badania_trendy_praktyka_Gdańsk_2016_s._28-38

- K. Niziołek, Nota kuratorska: Teatr wyobraźni socjologicznej, on-line: https://www.academia.edu/15957835/Metoda_ustawień_narodowych_nota_kuratorska_Teatr_wyobraźni_socjologicznej.

- A. Wyka, Badacz społeczny wobec doświadczenia, Warszawa 1993, Część III. Ze studiów nad doświadczeniem indywidualnym i społecznym w badaniach kultury, s. 143-171, on-line: http://otworzksiazke.pl/images/ksiazki/badacz_spoleczny_wobec_doswiadczenia/badacz_spoleczny_wobec_doswiadczenia.pdf.

- B.K. Alexander, Etnografia performatywna. Odgrywanie i pobudzanie kultury, w: Metody badań jakościowych, t. 1, red. N.K. Denzin, Y.S. Lincoln, Warszawa 2009.

- M. Burawoy, O socjologię publiczną. Przemówienie prezydenckie z roku 2004, w: Nowe perspektywy teorii socjologicznej. Wybór tekstów, red. A. Manterys, J. Mucha, Kraków 2009, s. 525-561, on-line: http://burawoy.berkeley.edu/PS/Translations/Poland/ASA.Polish.pdf. 

- Ch.W. Mills, Wyobraźnia socjologiczna, Warszawa 2007 (fragmenty - analiza podczas zajęć).




Uzupełnienie literatury do poprzedniego tematu:

- R. Poczykowski, Możliwości zastosowania koncepcji "obrazów miasta" Kevina Lyncha w socjologii przestrzeni, "Pogranicze. Studia Społeczne", t. 12/2005.

Modlitwa. Teatr powszechny - 19 maja, godz. 18.00, UCK

Szczegółowe informacje:
https://www.facebook.com/events/1845966905655524/

Spotykamy się o godz. 17.45 w:
Uniwersyteckie Centrum Kultury
ul. K. Ciołkowskiego 1N (kampus UwB)

Spacer badawczy - zadanie grupowe

słowa klucze
fenomenologia, obserwacja, dokumentacja, notatki terenowe, opis gęsty

podstawowe zasady

1. Przemierzamy miasto „wzdłuż i wszerz”, zaczynamy i kończymy na przedmieściach.
2. Poruszamy się w przybliżeniu po linii prostej, np. z zachodu na wschód lub z północy na południe.
3. Spacer trwa min. 4,5 godziny.
4. Grupa sama ustala własne reguły, tj. sposoby dokumentacji, np. zatrzymujecie się co 5 min. i jedna osoba wykonuje zdjęcia obracając się wokół własnej osi zgodnie z ruchem wskazówek zegara, albo jedna osoba fotografuje tylko ludzi, inna – tylko architekturę.
5. Można stosować różne, mniej lub bardziej konwencjonalne, techniki dokumentacji, takie jak: fotografia, wideo, rejestracja dźwięku, zbieranie po drodze drobnych przedmiotów czy wykonywanie rysunków.
6. W trakcie spaceru każdy z uczestników realizuje inne zadanie. Jeden z uczestników wchodzi w rolę Przewodnika, który monitoruje przemierzaną trasę i zaznacza ją na mapie.
7. Każdej części miasta, która znajduje się na trasie poświęcamy tyle samo uwagi (nie skupiamy się na atrakcjach turystycznych czy obszarach zaniedbanych).

instrukcja

Przed spacerem należy:

1. Zaopatrzyć się w mapę miasta, zaplanować trasę spaceru, zaznaczyć ją na mapie (można skorzystać z mapy google, a nawet z gps-u),
2. Podzielić się zadaniami w grupie (m.in. wyznaczyć Przewodnika),
3. Przygotować się do spaceru (np. naładować baterie w aparacie fotograficznym).

W czasie spaceru należy:

1. Skupić się na własnym doświadczeniu poszczególnych części miasta,
2. Obserwować i dokumentować obserwacje zgodnie z przyjętym podziałem zadań,
3. Starać się przełamać potoczne wzorce percepcji i poruszania się po mieście.

Nie należy natomiast: rozmawiać ze sobą na tematy nie związane ze spacerem, skupiać się na monitorowaniu trasy (za wyjątkiem Przewodnika), robić notatek!

W trakcie spaceru można zrobić przerwę, jednak nie powinna być ona dłuższa niż 30 min. Przerwa nie wlicza się do czasu trwania spaceru.

Po spacerze należy:

1. Spisać swoje obserwacje w formie notatek terenowych, stosując się do zaleceń gęstego opisu,
2. Uporządkować zgromadzony materiał empiryczny (fotografie, notatki i in.),
3. Przygotować prezentację efektów spaceru (np. kolaż, fotoesej, multimedia). Czas trwania prezentacji: 20-30 min.

Prezentacja powinna zawierać: mapę ukazującą trasę spaceru, opis zasad przyjętych przez grupę, zebrany materiał empiryczny (wybór) oraz komentarz oparty na notatkach terenowych. Wraz z prezentacją należy przedłożyć Kartę spaceru (poniżej). Całość zgromadzonego materiału składamy do Archiwum spacerów badawczych.

dla chętnych
Osoby zainteresowane mogą dodatkowo (innego dnia!) przeprowadzić analogiczne ćwiczenie oparte na założeniach psychogeografii i technice dryfowania (wywodzących się z sytuacjonizmu), i włączyć do prezentacji efekty zgromadzonych w ten sposób obserwacji.

KARTA SPACERU
Każda grupa przygotowuje kartę spaceru, którą przedkłada wraz z prezentacją. Karta powinna zawierać następujące informacje.
Uczestnicy (imię i nazwisko):
Trasa (wymieńcie ulice):
Zasady grupowe (krótko opiszcie):
Podział zadań (kto co robił):
Zgromadzony materiał empiryczny (wyszczególnijcie, np. 100 fotografii na płycie CD):
Załączniki (np. 1 płyta CD):
Uwagi:
Oświadczenie: Wyrażamy zgodę na niekomercyjne wykorzystywanie zgromadzonego przez nas materiału, w szczególności w celach edukacyjnych, społecznych, naukowych i artystycznych, na czas nieoznaczony.
Podpisy (własnoręczne):

Spacery badawcze - literatura

Martin Kohler, Big Urban Walks (wideo): on-line: http://vimeo.com/user5107785/videos

G. Bendiner-Viani, Spacerowanie, emocje i zamieszkiwanie. Wycieczki z przewodnikiem po Prospect Heights w Brooklynie, w: M. Frąckowiak, K. Olechnicki, Badania wizualne w działaniu. Antologia tekstów, Warszawa 2011, s. 135-152 (książka dostępna w Lektorium WHS, sygn. 12986)

M. Nóżka, N. Martini, Metody mobilne i wizualne w praktyce badawczej. Zastosowanie fotospaceru w socjologicznych badaniach map mentalnych i zachowań terytorialnych ludzi, "Przegląd Socjologii jakościowej", t.11, nr 4/2015, s. 34-50: http://www.qualitativesociologyreview.org/PL/Volume32/PSJ_11_4_Nozka_Martini.pdf

Fotografia w badanich socjologicznych - zadania

Zad. 1. ARCHIWUM (fotografie zastane)
Z własnych zasobów/zbiorów fotograficznych wybierz 5-8 zdjęć reprezentatywnych dla Twojego stylu życia jako studenta/studentki.

Zad. 2. AUTOETNOGRAFIA (fotografie wywołane)
Wykonaj zdjęcia i stwórz z nich fotoesej pt. "Moje życie jako projekt", odnosząc się do koncepcji stylu życia A. Giddensa (przedstawionej w książce "Nowoczesność i tożsamość").

Efekty swojej pracy umieść na swoim blogu.

Na temat fotoeseju zob. np. Olechnicki Krzysztof 2003, Teoria, praktyka i sztuka eseju fotograficznego, w: tenże, Obrazy w działaniu, Toruń, UMK.

Zad. 3. FOTOGRAFIA ULICZNA
Wybierz ruchliwe miejsce w centrum miasta i przez 15 minut fotografuj to, co dzieje się dookoła. Wykonane zdjęcia opublikuj na swoim blogu (upewnij się, że nie naruszają dóbr osobistych osób, które znalazły się na fotografiach).

Zad. 4. FOTOGRAFIA DOKUMENTALNA
Wykonaj zdjęcia wybranego fragmentu przestrzeni miejskiej lub powtarzającego się w przestrzeni miejskiej elementu. Wykonane zdjęcia opublikuj na swoim blogu. Zastanów się nad ograniczeniami dokumentacji.

Propozycja metodologiczna Pierre'a Bourdieu

ROZUMIENIE w "The Weight of the World" (fr. 1993, ang. 1999)

- "Gdy chodzi o sprawy ludzkie, nie śmiać się, nie płakać, nie oburzać, lecz rozumieć" (Spinoza)
- Wywiad jest relacją społeczną, konstruowaną przez obu uczestników - badacza i badanego
- Dążenie do równowagi w relacji - do bezprzemocowej komunikacji (chodzi o przemoc symboliczną: pozycję badacza i jego kapitał kulturowy):
-- aktywne słuchanie, dostosowanie się do możliwości badanego
-- wybór badanych (znajomi badaczy, znajomi znajomych, badacze z tego samego środowiska)
-- wczucie się w położenie badanego (wymaga dużej wiedzy, uważności, wyrzeczenia się siebie, otwartości, przeniknięcia poza cliche); intellectual love
-- możliwość wypowiedzenia się, radość ekspresji - wywołana i wspomagana autoanaliza (an induced an accompanied self-analysis)

Fotografia uczestnicząca i wywiad wspomagany fotograficznie (cz. 1)

Teksty na zajęcia:

repozytorium.uwb.edu.pl/jspui/bitstream/11320/341/1/Pogranicze_20_Niziolek.pdf

www.qualitativesociologyreview.org/PL/Volume15/PSJ_7_1_Niziolek.pdf

Wywiad swobodny, pogłębiony, rozumiejący

Proszę przygotować teczkę zawierającą efekty prac zrealizowanych w ramach bloku:
1. Pytania badawcze
2. Dyspozycje do wywiadu
3. Zapis pierwszej próbnej rozmowy opartej na ww. dyspozycjach
4. Uwagi/komentarze do dyspozycji opracowanych przez koleżanki/kolegów
5. Zapis wywiadu 1 (z osobą, którą znasz) - pilotażu
6. Zmiany w dyspozycjach po pilotażu
7. Kartę wywiadu 1
8. Zapis wywiadu 2 (z osobą, której nie znasz)
9. Kartę wywiadu 2
10. Notatkę (autoobserwację) - odpowiedź na pytanie: Czego nauczyłem/am się przygotowując i prowadząc wywiady?

Nagrania proszę dołączyć na jednej płycie.

Osoby nieobecne na zajęciach dodatkowo - w oparciu o literaturę - opracowują pisemnie:
- zasady aranżacji wywiadu,
- wskazówki praktyczne do prowadzenia wywiadów (oczywiście jakościowych).
Praca powinna zawierać wykorzystaną bibliografię.

Perspektywa autoetnograficzna - podsumowanie

Na swoim blogu napisz krótką wypowiedź (o objętości ok. 3600 znaków), stanowiącą odpowiedź na następujące pytanie:

Jakie wnioski wyciągnąłem/wyciągnęłam dla siebie, jako socjologa i badacza społecznego, z literatury i ćwiczeń autoetnograficznych dotyczące prowadzenia badań, mojej własnej w nich roli, relacji z badanym, ich funkcji poznawczych, psychologicznych, społecznych, możliwości badawczych oraz potencjalnych problemów, jakie mogę napotkać?

Wywiad swobodny, pogłębiony, rozumiejący

10 listopada przejdziemy do kolejnego bloku tematycznego. Proszę o zapoznanie się z obowiązkową lekturą:
J.C. Kaufmann, Wywiad rozumiejący, Warszawa 2010.
Książka dostępna jest w Lektorium WHS.

Referaty, grupa 2

Referaty przygotowane przez studentów na podstawie tekstów:

J. Bielecka-Prus, Po co nam autoetnografia? Krytyczna analiza autoetnografii jako metody badawczej, „Przegląd Socjologii Jakościowej”, tom 10, nr 3, 2014, s. 76-95
https://drive.google.com/open?id=0B6_LoNE69-n3aWFzcjJBUHB0THc

S. Holman Jones, Autoetnografia. Polityka tego, co osobiste, w: N.K. Denzin, Y.S. Lincoln (red.), Metody badań jakościowych, t. 2, Warszawa 2009, s. 175-218
https://prezi.com/rgphrwoqlfbv/autoetnografia/ 

Blogi, grupa 2

https://letsdance358.wordpress.com/
http://socjologia-ponad-wszystko.blogspot.com/
http://ginapolka.blogspot.com/
http://23dwadziesciatrzy.blogspot.com/
http://iroppoi.blog.pl/
http://www.blog.ebadanie.edu.pl/
http://jakosciowewpraktyce.blogspot.com/
http://eksperymentsocjolo.wixsite.com/mjwp
http://martini3101.blogspot.com
http://blogosferauniwersytecka.blog.pl
http://szczerzemowiac.blog.pl
http://roginski.blogspot.com
 

Referaty, grupa 1

Referaty przygotowane przez studentów na podstawie tekstów:

J. Bielecka-Prus, Po co nam autoetnografia? Krytyczna analiza autoetnografii jako metody badawczej, „Przegląd Socjologii Jakościowej”, tom 10, nr 3, 2014, s. 76-95
https://drive.google.com/open?id=0B6_LoNE69-n3OGJjQnlLVGVWNzg

A. Kacperczyk, Autoetnografia – technika, metoda, nowy paradygmat? O metodologicznym statusie autoetnografii, „Przegląd Socjologii Jakościowej, tom 10, nr 3, 2014, s. 32-74
https://drive.google.com/open?id=0B6_LoNE69-n3NG9fWm5jc3FFRG8

S. Holman Jones, Autoetnografia. Polityka tego, co osobiste, w: N.K. Denzin, Y.S. Lincoln (red.), Metody badań jakościowych, t. 2, Warszawa 2009, s. 175-218
http://prezi.com/xmpi4x_ofwod/?utm_campaign=share&utm_medium=copy

Blogi, grupa 1

www.kasjopejablog.wordpress.com
www.jakosciowy-ula.blogspot.com
www.addictedtochocolate23.blogspot.com
www.autoobserwacja.blogspot.com
www.socbadania.blogspot.com
www.monia-badania.blogspot.com
www.mala933.blogspot.com
www.snowzuben.blogspot.com
www.zyjeesobie.blogspot.com

Autoetnografia - literatura

K.T. Konecki, P. Chomczyński, Słownik socjologii jakościowej, Warszawa 2012

• Autoetnografia, s. 34-39
• Biograficzno-narracyjna metoda interpretacyjna, s. 43-45
• Metoda biograficzna, s. 170-173
• Metoda dokumentów osobistych, s. 173-176
• Metoda doświadczenia osobistego, s. 181-183
• Obserwacja uczestnicząca, s. 197-201
• Struktury procesowe biografii, s. 264-268
• Trajektoria, s. 302-304

S. Holman Jones, Autoetnografia. Polityka tego, co osobiste, w: N.K. Denzin, Y.S. Lincoln (red.), Metody badań jakościowych, t. 2, Warszawa 2009, s. 175-218

A. Kacperczyk, Autoetnografia – technika, metoda, nowy paradygmat? O metodologicznym statusie autoetnografii, „Przegląd Socjologii Jakościowej, tom 10, nr 3, 2014, s. 32-74

J. Bielecka-Prus, Po co nam autoetnografia? Krytyczna analiza autoetnografii jako metody badawczej, „Przegląd Socjologii Jakościowej”, tom 10, nr 3, 2014, s. 76-95

Inne teksty: „Przegląd Socjologii Jakościowej”, tom 10, nr 3, 2014, on-line: http://www.qualitativesociologyreview.org/PL/volume27_pl.php

Autoetnografia – zadania

Tydzień 1

Przyjmując perspektywę autoetnograficzną, opisowo odpowiedz na następujące pytania:

1. Jakie gesty lub słowa są dla Ciebie typowe?
2. W jaki sposób zwykle dbasz o swoje ciało / o swój wygląd?
3. Z jakiego powodu ostatnio płakałeś/aś lub śmiałeś/aś się?
4. Jakiego rodzaju duchową aktywność codziennie podejmujesz?
5. Jaką książkę (pomijając lektury zadane na zajęcia) ostatnio przeczytałeś/aś?
6. W jakiego rodzaju działaniach jesteś najbardziej kreatywny/a?

Oprócz opisu, możesz wykorzystać materiały ikonograficzne, takie jak zdjęcia czy rysunki, a także ważne dla Ciebie teksty kultury (cytat, wiersz, utwór muzyczny i in.)

Tydzień 2

Napisz swobodną narrację autobiograficzną (może być ona podzielona na części). Wykorzystaj fotografie i inne materiały ilustracyjne uzupełniające Twoją narrację.

Tydzień 3

Przez siedem dni prowadź regularnie dziennik opisujący Twoje życie jako studenta/studentki. Oprócz własnych doświadczeń, spróbuj uchwycić także cechy środowiska studenckiego z perspektywy obserwatora uczestniczącego. Możesz wykorzystać także dokumentację fotograficzną lub filmową.

W osobnym miejscu notuj (opisuj) swoje odczucia i przemyślenia towarzyszące wykonywaniu powyższych zadań.

Program kursu 2016/2017

Semestr zimowy:

1. Perspektywa autoetnograficzna w socjologii – 10 godzin;
2. Wywiad swobodny, pogłębiony, rozumiejący – 10 godzin;
3. Fotografia uczestnicząca i wywiad wspomagany fotograficznie – 10 godzin.

Semestr letni:

1. Jakościowa analiza treści (zawartości, dyskursu) – 10 godzin; 
2. Spacer badawczy (techniki obserwacji i dokumentacji) – 10 godzin; 
3. Socjologia publiczna. Metody oparte na sztuce (próba zastosowania) – 10 godzin. 

Warunki zaliczenia zajęć:

Zaliczenie na ocenę - składniki oceny:

• ocena aktywności w trakcie zajęć; 
• ocena pracy indywidualnej i zespołowej podczas realizacji projektów i ćwiczeń laboratoryjnych;
• ocena prezentacji uzyskanych efektów badawczych (sześć prezentacji w ciągu roku, trzy w każdym semestrze).

Dopuszczalna jedna nieobecność w semestrze.

Grupa 2: Wywiad rozumiejący. Autorskie podejście do przedmiotu badania - styczeń/luty

29 stycznia: Wywiad w socjologii - powtórzenie (praca z literaturą, wymiana doświadczeń, dyskusja)
-----------: Wywiad rozumiejący - przykazania badacza

5 lutego: Odsłuch przykładowych wywiadów, analiza i dyskusja (pracownia komputerowa)
--------: Dyspozycje do wywiadów

Do 19 lutego: Realizacja wywiadów (praca w terenie)

19 lutego, godz. 14.40: Podsumowanie (doświadczenia i refleksje)

Grupa 1: Wywiad rozumiejący, cd.

22 stycznia: Odsłuch wybranych wywiadów z badania "Sztuka społeczna w Polsce. Badanie jakościowe", analiza i dyskusja (pracownia komputerowa)

Kolejne zajęcia:
5 lutego, godz. 16.20: Dyspozycje do wywiadów

Do 19 lutego: Realizacja wywiadów (praca w terenie)

19 lutego, godz. 14.40: Podsumowanie (doświadczenia i refleksje)

Grupa 2: Życie studenckie w perspektywie autoetnograficznej

4 grudnia 2014 - Powtórzenie (paradygmat rozumiejący, wybrane jakościowe metody i techniki badawcze); autoetnografia na tle innych metod badawczych


Zadania:
Tydzień 1
Załóż blog lub stronę internetową. Przyjmując perspektywę autoetnograficzną, zamieść tam wpisy stanowiące odpowiedź na następujące pytania/zagadnienia:

1. Wymień i krótko opisz trzy typowe dla ciebie gesty.
2. Z jakiego powodu ostatnio płakałeś/aś?
3. Jakiego rodzaju duchową aktywność codziennie podejmujesz?
4. Jaką książkę (pomijając lektury zadane na zajęcia) ostatnio przeczytałeś/aś?
5. W jakiego rodzaju działaniach jesteś najbardziej kreatywny/a?
6. W jaki sposób zwykle ozdabiasz swoje ciało?

Możesz wykorzystać materiały ikonograficzne, takie jak zdjęcia czy rysunki, a także ważne dla Ciebie teksty kultury (cytat, wiersz, utwór muzyczny i in.).

Tydzień 2
Na swoim blogu/stronie zamieść swobodną narrację autobiograficzną (może być ona podzielona na części). Wykorzystaj fotografie i inne materiały ilustracyjne uzupełniające Twoją narrację.

Tydzień 3
Przez siedem dni prowadź regularnie dziennik opisujący Twoje życie jako studenta/studentki. Oprócz własnych doświadczeń, spróbuj uchwycić także cechy środowiska studenckiego z perspektywy obserwatora uczestniczącego. Możesz wykorzystać także dokumentację fotograficzną lub filmową.

15 stycznia 2015 - Analiza zebranego materiału autoetnograficznego

Blogi:
http://to-byl-sen.blogspot.com/
http://mieeszankastudencka.blogspot.com/
http://taktoja.blogujacy.pl/
http://mirabelka91.blog.pl
http://kamilos-mufc.blog.pl
https://socjoszpieg.wordpress.com/
http://janiebieskooka.blog.pl
http://timon91.blog.pl
http://dryadess.blogspot.com


Blogi zgłoszone po terminie:
http://irena19200.bloa.pl/
http://readme.bloa.pl